| |
|
|
|
NAAST MIJN NAASTE
De laatste tijd, houden steeds vaker parochianen uit het Parochieverband Viergaarden mij aan, met de vraag wat nu eigenlijk Diaconie is. Het blijkt voor velen een vaag en moeilijk begrip. Velen associëren diaconie met “iets” van de protestantse kerk. Het leek mij dan ook goed om een artikel hier aan te wagen. Ik geef het graag als thema mee: Naast mijn Naaste.
Goed is te weten waar het woord diaconie vandaan komt.
Diaconie komt van het Griekse ‘diakonia’, dat letterlijk ‘dienst’ betekent. Diaconie is dienst aan mensen, door christenen verricht uit liefde tot God.
De Bijbel inspiratie voor Diaconie
We kunnen vele bijbelse inspiraties naar voren halen wat betreft diaconie. Ik neem als voorbeeld een Bijbelverhaal uit Exodus.
Het verhaal van de Exodus vertelt dat Mozes niet blind is voor de miserabele toestand van zijn volk tijdens het verblijf in Egypte. Mensen kunnen gelukkig worden wanneer zij dwangarbeid verrichten, uitgebuit worden en elkaar als rivalen beschouwen.
In het verhaal van Mozes wil ik een aspect benadrukken die de diaconie kan inspireren.
Luisteren en gehoor geven aan
Tegenover de concrete nood van zijn volk kan Mozes niet onverschillig blijven. Zijn onbehagen dwingt hem in te grijpen. In zijn gelovige benadering van de toestand van onrecht wordt de schreeuw van de medemens een oproep van God, een roeping van God zelf om Israel uit de slavernij te bevrijden.
Gods belofte van nabijheid
Mozes staat haast voor een onmogelijke opdracht. De mogelijkheden waarover het beschikt zijn beperkt. Hij kan slechts doen wat in zijn menselijke vermogens ligt. Tegelijk weet hij zich tot grote radicaliteit geroepen, in overtuiging dat dit Gods wil is. Het is God die Mozes zendt en hem nabij is in zijn “worsteling”om bevrijding.
Geloven betekent voor Mozes: luisteren en gehoor geven aan Gods stem (‘Ik-zal-er-zijn-voor-u’Ex3,14) en er op vertrouwen dat God met hem zal zijn.
De uittocht naar het Beloofde Land brengt echter niet alleen geluk, maar ook tegenslag. Tussen Egypte en het Beloofde Land ligt de woestijn. De woestijn is het symbool van de dagelijkse realiteit waarin het joodse volk zich bevindt. Elke dag opnieuw staat het voor de moeilijke opgave om keuzes te maken en leert het geleidelijk aan de Tora kennen: Gods woorden van leven die het samenleven naar Zijn beeld mogelijk maken.
Voor hen die in de praktijk met diaconie bezig zijn lijkt mij dit zeer herkenbaar, toch!
Diaconie als kerkelijk begrip
Iedere gedoopte wordt geacht dienstbaar te worden aan anderen, geheel in de geest van Jezus. Diakonia is daarmee een kerkelijk begrip geworden. Dat wil natuurlijk niet zeggen dat niemand dienstbaar kan zijn buiten de kerk. Alleen wordt dan niet gesproken van diaconie, maar worden begrippen gebruikt als loyaliteit, solidariteit, actie en belangenbehartiging.
Zeven werken van barmhartigheid
Sinds de Middeleeuwen spelen in het kerkelijk denken over diaconie de zogenaamde Werken van barmhartigheid een grote rol. Het zijn zogenaamde ‘liefdewerken’: als een mens uit liefde tot God zijn naaste bij wil staan, verricht hij deze werken. ‘De werken van barmhartigheid’
De lichamelijke werken van barmhartigheid richten zich op het lichaam van de medemens. Als het gaat over ‘de werken van barmhartigheid’ worden meestal, zonder nadere toelichting, de lichamelijke werken bedoeld. Het zijn er zeven: de hongerigen spijzen, de dorstigen laven, de naakten kleden, de vreemdelingen herbergen, de zieken bezoeken, de gevangenen bezoeken, en de doden begraven.
Diaconie in Nederland (19e en 20e eeuw)
De Kerk heeft in Nederland een lange en gerespecteerde diaconale traditie. In de negentiende eeuw en de eerste helft van de twintigste eeuw kreeg de kerkelijke barmhartigheid vooral gestalte in armenzorg, ziekenzorg en het verzorgen van onderwijs. Veel van het werk dat door de Kerk werd gedaan is na de Tweede Wereldoorlog door de overheid of gemeente overgenomen.
Diaconie en verzorgingsstaat
Naarmate de verzorgingsstaat zich ontwikkelde, trokken de kerkelijke instituten zich terug en kreeg maatschappelijk werk een algemeen karakter, ontdaan van godsdienstige betekenis. Wel lijkt wat dit betreft de laatste jaren sprake van een zekere kentering. In de Kerk is het bewustzijn toegenomen dat geloven dienen is; diaconie wordt weer tot de normale activiteiten van een parochie gerekend. Van de andere kant trekt de overheid zich terug: er vindt een zekere afbouw van de verzorgingsstaat plaats. Er is dan ook sprake van een diaconale opleving, zeker in de parochies van het parochieverband. Hierbij kunnen wij denken aan de Voedselbank die zeer actief betrokken is in o.a Duiven, Westervoort, Loo en Groessen. De spontane zegelactie met de kerstdaggen voor voedingspakketten.
Diaconie in moderne parochies
De meeste parochies spannen zich met allerlei projecten in voor de Derde Wereld, het milieu en vluchtelingenwerk.. Wat de diaconale werkgroepen betreft, richten de meeste diaconale activiteiten zich in parochies er op, mensen volwaardig aan het maatschappelijk leven te laten deelnemen. Al naargelang de concrete omstandigheden wordt hulp gegeven aan zieken, ouderen, vereenzaamden, rouwenden, baanlozen, migranten, vluchtelingen, asielzoekers, ex-gedetineerden of woonwagenbewoners. Deze diaconale activiteiten kunt u ook in uw eigen parochie terug vinden.
Natuurlijk is er nog veel meer over diaconie te vertellen. Je raakt er niet over uitgepraat! Daarom zal per ingaande nog meer Diaconie zichtbaar gemaakt worden via onze parochiebladen maar ook via de website’s van de parochies. Er zal een vaste rubriek komen over Diaconie met als kop: Naast mijn naaste, waarin diaconale acties, mededelingen, en thema’s rondom Diaconie belicht worden. Heeft u zelf nog ideeën hierover dan hou ik mij van harte aanbevolen.
In de volgende “Naast mijn Naaste” kunt u lezen en ontdekken wat een diaken is binnen de katholieke kerk.
Pastor Ria Doornbusch profiel Diaconie
|
|
|
|
|
